Kim był odważny o. John Gerard?
Tajny jezuita, którego wierność powołaniu wystawiono na próbę w elżbietańskiej Anglii
Kapłan, który wiedział, co ryzykuje
Wyobraź sobie kapłana, który nie może publicznie odprawić Mszy, a każde spotkanie z wiernymi może zakończyć się aresztowaniem. Musi ufać gospodarzom, poruszać się dyskretnie i codziennie decydować, czy warto narażać wolność dla swojego powołania.
Tak wyglądała służba Johna Gerarda SJ (1564–1637), angielskiego jezuity działającego w czasach Elżbiety I. Jego losy przypominają, że wolność wyznania, którą wielu ludzi uważa dziś za oczywistą, nie zawsze była dostępna.
Tajna misja i nadzwyczajna ucieczka
1. Anglia, w której wiara mogła kosztować wolność
W drugiej połowie XVI wieku Anglia była krajem głęboko podzielonym religijnie. Władze postrzegały przybywających z kontynentu księży katolickich nie tylko jako duchownych, lecz także jako potencjalne zagrożenie polityczne.
Prawo surowo ograniczało działalność kapłanów katolickich. Wiele rodzin praktykowało wiarę w ukryciu, a domy wyposażano w tajne miejsca schronienia. Nie każdy uczestnik tego sporu był motywowany tym samym – religia i polityka pozostawały ściśle powiązane.
2. Powrót do ojczyzny z niebezpieczną misją
Gerard kształcił się za granicą, przyjął święcenia i w 1588 roku wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Następnie wrócił do Anglii, aby dyskretnie sprawować posługę duszpasterską.
Odprawiał Msze, słuchał spowiedzi, głosił rekolekcje i pomagał katolikom trwać przy wierze. Sukces jego pracy był możliwy dzięki solidarności ludzi świeckich, którzy niejednokrotnie ryzykowali własne bezpieczeństwo, udzielając schronienia księżom.
3. Aresztowanie i próba złamania milczenia
W 1594 roku Gerard został aresztowany. Trafił do londyńskich więzień, a następnie do Tower of London, gdzie poddawano go brutalnym przesłuchaniom i torturom.
Próbowano uzyskać od niego informacje o przełożonym jezuitów, Henrym Garnecie, oraz o katolickiej sieci pomocy. Gerard nie ujawnił żądanych informacji. Nie jest to historia łatwego triumfu, lecz człowieka, który musiał mierzyć się z cierpieniem i strachem.
Czy wiesz, że?
John Gerard jest często mylony z katolickimi męczennikami epoki elżbietańskiej. Tymczasem przeżył zarówno tortury, jak i ucieczkę z Tower, a później opisał swoją historię.
4. Ucieczka z Tower w 1597 roku
W 1597 roku, dzięki pomocy ludzi z zewnątrz, Gerard zdołał wydostać się z twierdzy. W relacjach historycznych pojawia się lina przeciągnięta ponad fosą i wyczerpująca przeprawa po okresie tortur.
Jego ucieczka należy do najbardziej niezwykłych epizodów związanych z Tower. Gerard nie zginął jako męczennik: przeżył, później opuścił Anglię i zmarł w 1637 roku.
5. Co stało się z nim później?
Po wykryciu spisku prochowego w 1605 roku podejrzenia padły również na osoby związane z katolicką działalnością podziemną. Gerard znał niektórych uczestników spisku jako duszpasterz; nie należy jednak utożsamiać tego automatycznie z dowiedzionym udziałem w samym planie.
Ostatecznie uciekł na kontynent. Na polecenie przełożonych spisał wspomnienia ze swojej angielskiej misji. To cenne świadectwo epoki, choć – jak każdą autobiografię – trzeba czytać, pamiętając o perspektywie autora.
Myśl na dziś
Odwaga nie polega na braku strachu, lecz na wierności dobru mimo strachu.
Historia Gerarda zachęca również do wdzięczności za wolność sumienia i do szacunku wobec osób o innych przekonaniach.
Wprowadź to w życie
Pomódl się za ludzi, którzy także dzisiaj nie mogą swobodnie praktykować swojej religii. Zastanów się, jak możesz bronić godności i wolności sumienia innych.
Kontynuuj drogę
Zadaj sobie pytanie: czy potrafię być wierny wartościom, kiedy wymaga to ode mnie odwagi – bez pogardy wobec tych, którzy myślą inaczej?
Modlitwa
Panie Jezu, daj mi odwagę wierności, pokorę w cierpieniu i szacunek dla sumienia każdego człowieka. Amen.
